دکتر مارشا لینهان

دکتر مارشا لینهان
روان‌شناس، پژوهشگر و بنیان‌گذار رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT)

مارشا لینهان (Marsha M. Linehan)، روان‌شناس و پژوهشگر آمریکایی، بنیان‌گذار رفتاردرمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy; DBT) است؛ رویکردی که در ابتدا برای کمک به افرادی با رفتارهای خودکشی و مشکلات شدید در تنظیم هیجان شکل گرفت و بعدها در درمان اختلال شخصیت مرزی و طیف گسترده‌ای از مشکلات مرتبط با بدتنظیمی هیجانی به کار گرفته شد.

لینهان در شکل‌گیری DBT تلاش کرد میان دو فرایند که در نگاه اول متضاد به نظر می‌رسند، یعنی پذیرش و تغییر، تعادلی درمانی ایجاد کند. در این رویکرد، درمانگر ضمن پذیرش تجربه و شرایط فعلی مراجع، او را برای ایجاد تغییرهای مؤثر در هیجان‌ها، رفتارها و روابط نیز همراهی می‌کند. آموزش مهارت‌های ذهن‌آگاهی، تنظیم هیجان، تحمل پریشانی و اثربخشی بین‌فردی از بخش‌های اصلی این رویکرد هستند.

اهمیت کار لینهان تنها به معرفی یک رویکرد درمانی محدود نمی‌شود. DBT یکی از نخستین درمان‌هایی بود که اثربخشی آن برای اختلال شخصیت مرزی در کارآزمایی‌های کنترل‌شده نشان داده شد و بعدها برای مشکلات و جمعیت‌های بالینی دیگری که با بی‌نظمی شدید هیجانی درگیرند نیز مورد استفاده و مطالعه قرار گرفت.

آثار و کتاب‌های مهم

از شناخته‌شده‌ترین آثار مارشا لینهان می‌توان به Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder اشاره کرد؛ کتابی که ارائه‌ای جامع از مبانی نظری و راهبردهای درمانی DBT برای اختلال شخصیت مرزی است.

از دیگر آثار مهم او، DBT Skills Training Manual و DBT Skills Training Handouts & Worksheets هستند که مجموعه‌ای ساختاریافته از مهارت‌ها و تمرین‌های مورد استفاده در آموزش DBT را در اختیار درمانگران و مراجعان قرار می‌دهند.

لینهان همچنین در کتاب خاطرات خود، Building a Life Worth Living، از مسیر شخصی و حرفه‌ای خود و تجربه‌هایی که در نهایت به شکل‌گیری رفتاردرمانی دیالکتیکی انجامید، روایت می‌کند.

مارشا لینهان با پیوند دادن پذیرش و تغییر، اعتباربخشی و حل مسئله، و آموزش مهارت و کار درمانی، تأثیر چشمگیری بر روان‌درمانی معاصر گذاشته است و DBT امروزه یکی از رویکردهای شناخته‌شده در کار با مشکلات شدید تنظیم هیجان و رفتارهای خودآسیب‌رسان به شمار می‌رود.